Kast op maat laten maken of zelf maken: zo pak je het aan

Een kast die precies in die nis past, tot aan het plafond doorloopt of slim om een schuine wand heen is gebouwd: dat is de kracht van een kast op maat. De vraag is alleen: laat u hem maken of bouwt u hem zelf? In deze blog loopt u de hele route door, van opmeten en ontwerp tot materiaalkeuze, kastindeling, montage en afwerking. U leest welke stappen u prima zelf kunt doen, welke gereedschappen daarbij horen en wanneer u beter een vakman inschakelt.

Kast op maat laten maken of zelf maken?

Beide wegen kunnen tot een mooi resultaat leiden. Het hangt af van de kast, uw ervaring en de tijd die u wilt steken.

Laten maken door een vakman

• U heeft een grote inbouwkast met schuifdeuren, een kast langs een schuin dak of een kast met een strak, spaltloos front.
• De wand, vloer of het plafond loopt sterk uit het lood en de kast moet er optisch strak tegenaan sluiten.
• U wilt veel lades, uittrekbare onderdelen of verlichting en elektra in de kast laten verwerken.
• U heeft weinig tijd of geen ruimte om te zagen en af te werken.

Zelf maken

• U bouwt een kast met een eenvoudige opbouw: een rechte nis, een ondiepe boekenkast of een kledingkast met planken en een roede.
• U vindt het leuk om te timmeren en heeft ruimte voor het zagen en schuren.
• U werkt graag stap voor stap en neemt de tijd voor nauwkeurig meten.

Een tussenvorm kan ook: u laat zelf de plaatdelen op maat zagen of u bouwt zelf de basis en laat een vakman het front, de deuren of de elektra doen.

Stap 1: opmeten

Alles begint bij goed meten. Een fout van een paar millimeter valt bij een kast op maat direct op. Met een degelijke rolmaat en een waterpas met magneet van 60 cm komt u al een eind. Voor lange wanden is een waterpas van 120 cm prettig, en voor haakse hoeken helpt een winkelhaak. Noteer maten met een timmermanspotlood, zodat de aantekeningen goed leesbaar blijven.

• Meet breedte, hoogte en diepte op meerdere punten. Doe dat onder, midden en boven, en pak de kleinste maat als uitgangspunt. Muren en plafonds lopen zelden perfect recht.
• Controleer met de waterpas of vloer, wand en plafond waterpas en loodrecht zijn. Schrijf de afwijking op.
• Let op obstakels: plinten, stopcontacten, schakelaars, radiatoren, ventilatieroosters, leidingen en de draairichting van deuren en ramen.
• Houd ruimte voor de montage. Een kast die precies tegen alle kanten past, krijgt u vaak niet meer overeind. Reken op een kleine speling en werk de naad later af.
• Maak een schets met alle maten en controleer ze een tweede keer, liefst op een ander moment.

Is de wand erg oneffen of beschadigd? Dan is het slim om die eerst recht te maken. Hoe u dat aanpakt, leest u in onze blog een muur stucen: stap-voor-stap doe-het-zelf-gids.

Stap 2: ontwerp

Teken de kast eerst op papier, het liefst op schaal. Zo ziet u welke onderdelen u nodig heeft en hoe ze op elkaar aansluiten.

• Bepaal het doel. Kleding, boeken, schoenen, gereedschap, huishoudspullen? Het doel bepaalt de diepte, de afstand tussen de planken en het soort deuren.
• Kies de opbouw. Een kast bestaat uit een korpus (zijwanden, boven- en onderplaat, rugwand), legplanken of lades en een front met deuren. Een inbouwkast gebruikt soms de muur als zijwand.
• Denk aan de deuren. Draaideuren hebben ruimte voor de zwaai nodig, schuifdeuren niet maar vragen een goede rail en een strakke inbouw.
• Verdeel in modules. Meerdere kleinere kasten naast elkaar zijn makkelijker te vervoeren en te monteren dan één grote.
• Maak een zaaglijst. Noteer elk plaatdeel met afmetingen en aantal. Dat helpt bij het bestellen en bij het zagen, en beperkt het snijverlies.

Stap 3: materiaalkeuze

Het materiaal bepaalt hoe de kast eruitziet, hoe sterk hij is en hoe makkelijk u hem verwerkt.

• Gefineerd of gemelamineerd plaatmateriaal (spaanplaat of MDF) is vlak, stabiel en vaak al afgewerkt. Het is een veelgebruikte keuze voor kasten, maar het is gevoelig voor vocht aan de zaagkanten.
• Multiplex is sterker en mooi in de zaagkant. Het is geschikt voor planken die veel gewicht dragen.
• MDF is glad en zeer geschikt om te lakken, maar het is zwaar en het stof is fijn: werk met stofafzuiging en een masker.
• Massief hout heeft een warme uitstraling, maar werkt bij wisselend klimaat. Het is lastiger te verwerken en vraagt meer ervaring.

Denk ook aan de kleine onderdelen: kantenband, scharnieren, legplankdragers, ladegeleiders, handgrepen en schroeven die passen bij uw plaatmateriaal. Deze koopt u vaak gewoon samen met de platen. Als u een kast voor een badkamer of een vochtige ruimte maakt, kies dan voor een materiaal dat tegen vocht kan, en dicht de zaagkanten goed af.

Kastindeling: zo benut u de ruimte

Een goede indeling maakt het verschil tussen een kast die mooi oogt en een kast die ook echt prettig werkt. Een paar uitgangspunten:

• Hangruimte voor kleding: een stang voor jassen en jurken vraagt meer hoogte dan een stang voor overhemden en broeken. Leg de stangen op een hoogte waar u er makkelijk bij kunt.
• Legplanken: verdeel ze in gelijke of juist wisselende hoogtes. Maak een deel verstelbaar met gaatjes voor legplankdragers, zodat de kast kan meegroeien met uw spullen.
• Lades: handig voor kleine spullen. Ze vragen precies werk en goede geleiders. Dit is een onderdeel waarvoor veel mensen een vakman inschakelen.
• De bovenkant: de hoogste vakken zijn ideaal voor spullen die u weinig gebruikt, zoals koffers of seizoensdecoratie.
• Verlichting: ledverlichting in de kast maakt zoeken makkelijker. Laat elektra door een erkende installateur aanleggen.
• Doorbuiging voorkomen: lange planken zakken door onder gewicht. Houd de overspanning beperkt of voeg een verticale tussenwand of een extra steun toe.

Een kast in de badkamer

Wilt u opbergruimte in de badkamer? Dan zijn er ook kant-en-klare meubels, zoals een hoge kast zoals de Bonica 150 zuil wit, een wandkast als de Moduo 60 wandkast antraciet, een Crea 100 wastafelkast eik of een Bonica 60 spiegelkast wit. Dat is een handig alternatief als een kast op maat te veel werk of te veel vochtrisico geeft. Meer opties vindt u onder de badkamer meubels op saniso.nl.

Doe-het-zelf stappen: zo bouwt u de kast

Met de maten, de tekening en de zaaglijst klaar kunt u aan de slag. Werk in deze volgorde.

Gereedschap

Dit heeft u in elk geval nodig: een accu boor-schroefmachine met passende bits en een houtboor voor gaten, een handzaag of paneelzaag voor fijn werk, een verstekbak voor haakse en schuine zagen, een accu-decoupeerzaag voor uitsparingen, snelspanklemmen om onderdelen vast te zetten en een rubberen hamer om delen zonder schade op hun plek te tikken.

De stappen

1. Zaag de platen op maat. Meet twee keer, zaag één keer. Zaag langs een rechte geleider en teken de zaaglijn aan met uw potlood. Gebruik een fijn zaagblad en plak eventueel tape op de zaaglijn, om uitscheuren te beperken.
2. Leg alle delen klaar en nummer ze op de achterkant. Zo weet u bij de montage precies wat waar hoort.
3. Boor de gaten voor. Voorboren voorkomt dat het materiaal splijt. Kies schroeven die passen bij het type plaat en dikte; de lengte moet voldoende pakking hebben zonder door het oppervlak te komen.
4. Bouw het korpus op op een vlakke ondergrond. Zet de zijwanden, boven- en onderplaat vast met schroeven, en controleer na elke verbinding of alles haaks staat met de winkelhaak.
5. Plaats de rugwand. Die houdt het korpus recht en stijf. Controleer opnieuw of alles haaks is voordat u de wand vastzet.
6. Zet de kast op zijn plek. Gebruik de waterpas om de kast waterpas en loodrecht te zetten, en vul eventuele spleten op met stelstukjes. Bevestig de kast aan de wand met bevestigingsmateriaal dat past bij het type muur (steen, beton of metalstud). Dat is belangrijk, want een hoge kast kan anders kantelen.
7. Monteer planken, lades en deuren. Hang de deuren pas op als de kast stevig staat. Stel scharnieren af zodat de deuren gelijk staan en goed sluiten.
8. Maak de naden dicht en werk af (zie hieronder).

Afwerking

De afwerking bepaalt hoe de kast er uiteindelijk uitziet.

• Schuren: schuur zaagkanten en ruwe plekken licht af met schuurpapier, en haal het stof goed weg.
• Naden dichten: werk de naad tussen kast en wand of plafond af met een acrylkit en een kitpistool. Plak de randen eerst af met afplaktape voor een strakke lijn. Meer opties vindt u in de categorie lijmen en kitten.
• Schilderen of lakken: kies de verf bij het plaatmateriaal en geef de kast meerdere dunne lagen. Hoe u schildert, leest u in onze blog een deur verven: zo doet u dat; veel tips daarin gelden ook voor kastdeuren.
• Handgrepen en details: plaats grepen pas na het verven. Teken de plek eerst af met een sjabloon, zodat alle grepen op dezelfde hoogte zitten.

Veilig en schoon werken

Zagen, boren en schuren geven stof en lawaai. Bescherm uzelf goed:

• draag een veiligheidsbril bij zagen en boren;
• gebruik oordopjes bij lawaaiig gereedschap;
• draag een halfmasker met filter bij het schuren en zagen van MDF en spaanplaat;
• gebruik handschoenen bij het hanteren van platen en het opruimen;
• zorg voor een goede bouwstofzuiger om stof direct op te zuigen;
• bij werk op de vloer helpen kniebeschermers.

Zorg voor een opgeruimde, goed verlichte werkplek en lees de gebruiksaanwijzing van uw gereedschap.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Ook als u veel zelf doet, zijn er momenten waarop een vakman de betere keuze is:

• bij een grote inbouwkast met schuifdeuren, lades of een strak, spaltloos front;
• als de muren sterk uit het lood staan of als er een schuin dak is;
• als er elektra, verlichting of leidingen achter of in de kast komen;
• als u in een dragende muur moet bevestigen of als de kast in een vochtige ruimte komt;
• als u niet zeker weet of de wand het gewicht van de kast kan dragen;
• als u weinig ervaring heeft en zeker wilt zijn van een goed resultaat bij een grote kast.

Bij twijfel schakelt u een vakman in. Een goede vakman denkt mee over maten, materialen en montage. U kunt ook een deel zelf doen en alleen het lastige werk uit handen geven.

Veelgestelde vragen

Hoe diep moet een kledingkast zijn?

Voor kleding aan hangers is een diepte van ongeveer 55 tot 60 cm gebruikelijk. Voor boeken en kleine spullen kan een ondiepere kast volstaan. Meet altijd uw eigen kleding en spullen na.

Kan ik een kast op maat zelf maken zonder veel ervaring?

Ja, voor een eenvoudige kast zoals een open boekenkast of een kast met planken is dat goed te doen, mits u rustig meet, voorboort en de kast aan de muur bevestigt. Begin klein en bouw uw ervaring op.

Welk materiaal is het makkelijkst voor beginners?

Gemelamineerd of voorgelakt plaatmateriaal is vlak, stabiel en vaak al afgewerkt. Let op bij het zagen: gebruik een fijne zaag en werk met kantenband voor een nette rand.

Hoe voorkom ik dat de kast kantelt?

Bevestig hoge kasten altijd aan de wand met bevestigingsmateriaal dat past bij het type muur. Twijfelt u over de wand of de bevestiging? Vraag een vakman om hulp.

Lees ook: Hoe monteer je een keukenkast?

Hulp nodig bij uw kastproject?

Wilt u hulp bij het kiezen van gereedschap, bevestigingsmateriaal of badkamer meubels? Doe dan een projectaanvraag bij Saniso, plan een afspraak of neem contact met ons op. Heeft u een Saniso-account nodig? U kunt zich hier registreren. En heeft u twijfel over een stap, zoals bevestiging aan de wand, elektra of een grote inbouwkast? Schakel dan altijd een vakman in.

Lees ook: Keuken plaatsen: zelf doen of vakman?