Afsluiters en kogelkranen kopen: waar let je op?

Afsluiters zijn de stille helpers van je waterleiding. Je ziet ze pas staan als er iets lekt, als je een kraan wilt vervangen of als je op vakantie gaat. Juist dan wil je dat ze soepel draaien en echt dicht gaan. In deze koopgids lees je welke soorten afsluiters en kogelkranen er zijn, waar je op let bij het kiezen en welk werk je beter aan een installateur overlaat.

👷 Een vakman inschakelen is nooit overbodig. Werk aan de waterleiding lijkt eenvoudig, maar een slecht gemonteerde koppeling kan weken later nog gaan lekken, vaak achter een wand of onder een vloer. Twijfel je, of gaat het om de hoofdleiding of de cv-installatie, schakel dan een erkend installateur in.

Welke soorten afsluiters zijn er?

De hoofdkraan

De hoofdkraan zit meestal vlak na de watermeter, in de meterkast of in de kruipruimte. Hiermee sluit je het water van het hele huis af. Weet waar die zit en draai hem een paar keer per jaar helemaal dicht en weer open, zodat hij niet vastroest. Een hoofdkraan vervangen is altijd werk voor een installateur, omdat het waterbedrijf of de meter erbij betrokken kan zijn.

De hoekstopkraan

Een verchroomde hoekstopkraan zit onder de wastafel, bij het toilet of bij een bidet. Je sluit er één aansluitpunt mee af, zodat je een kraan of vlotter kunt vervangen zonder het hele huis droog te zetten. Hoekstopkranen zijn er in verschillende uitvoeringen, bijvoorbeeld chroom of een zwarte hoekstopkraan die past bij zwarte kranen en accessoires. Bij een inbouwreservoir zit de afsluiter achter de bedieningsplaat. Het binnenwerk voor de hoekstopkraan van een inbouwreservoir kan daar worden vervangen zonder de wand open te breken.

De kogelkraan

Een kogelkraan heeft binnenin een kogel met een gat. Met een kwartslag draai je de doorlaat open of dicht. Dat maakt een kogelkraan snel, betrouwbaar en makkelijk te bedienen: aan de stand van de hendel zie je direct of hij open of dicht staat. Een messing kogelkraan met hendel wordt vaak gebruikt voor een buitenkraan, een wasmachineaansluiting of als afsluiter op een aftakking.

De ouderwetse stopkraan met spindel

In oudere woningen zie je nog stopkranen met een draaiknop en een spindel. Die gaan na verloop van tijd stroef draaien of sluiten niet meer helemaal af. Vervangen door een kogelkraan is dan een logische stap, maar laat dat bij twijfel over aan een installateur.

Waar let je op bij het kiezen?

• Materiaal. Messing is duurzaam en geschikt voor drinkwater. Verchroomde hoekstopkranen zijn mooi in het zicht. Kunststof kogelkranen zijn prima voor de tuinslang, maar niet voor de vaste leiding in huis.
• Diameter en aansluiting. Kijk naar de maat van de leiding en het type aansluiting: binnendraad, buitendraad, knel- of perskoppeling. Meet altijd eerst na voordat je iets koopt.
• Bediening. Een hendel is snel en duidelijk. Een vlinder- of schroevendraaierbediening is compacter onder een wastafel.
• Doorlaat. Een kogelkraan met volle doorlaat geeft geen drukverlies. Dat is belangrijk voor bijvoorbeeld een douche of een buitenkraan.
• Drinkwater. Gebruik in de drinkwaterleiding alleen materialen die daarvoor geschikt en goedgekeurd zijn.
• Uitstraling. In het zicht, zoals onder een open wastafel, kies je een afsluiter die past bij de kraan en het meubel.

Wat kun je zelf, en wat niet?

Een handige doe-het-zelver kan een hoekstopkraan of een flexibele aansluitslang van 40 cm onder de wastafel zelf vervangen, als de hoofdkraan goed afsluit en de aansluitingen standaard zijn. Werk je met perssystemen zoals een Bonfix Alupers meerlagenbuis met een Bonfix perskoppeling, dan heb je speciaal persgereedschap nodig. Meer over dit systeem lees je in onze blog over Bonfix Alupers meerlagenbuis en perskoppelingen. Laat het in deze gevallen over aan een erkend installateur:

• de hoofdkraan of de leiding vóór de watermeter;
• leidingen in de wand of onder de vloer;
• de cv-installatie, de boiler of de geiser;
• alles wat met gas te maken heeft: gasleidingen en gaskranen zijn altijd werk voor een erkend installateur;
• als je twijfelt of een oude leiding loden of verzwakte delen heeft.

Een hoekstopkraan vervangen: zo pak je het aan

1. Draai de hoofdkraan dicht en open een kraan op de laagste verdieping, zodat de leiding drukloos wordt.
2. Zet een emmer en een doek onder de aansluiting en leg een oplaadbare ledwerklamp klaar, want onder een wastafel is het vaak donker.
3. Draai de flexibele slang van de kraan los met een waterpomptangenset of een sleutel uit een steek-ringsleutelset.
4. Draai de oude hoekstopkraan uit de muuraansluiting. Houd daarbij de muurplaat tegen, zodat de leiding in de muur niet meedraait.
5. Maak de schroefdraad schoon en breng nieuw afdichtmiddel aan, zoals de fabrikant voorschrijft.
6. Draai de nieuwe hoekstopkraan met de hand aan en zet hem daarna met gereedschap vast, zonder te forceren.
7. Sluit de flexibele slang weer aan, draai de hoofdkraan langzaam open en controleer alles op lekkage. Kijk na een uur nog een keer.

Meer over het kiezen van de juiste tang lees je in onze koopgids voor waterpomptangen en pijptangen. Voor de juiste steeksleutels zie onze gids voor steek-ringsleutels.

⚠️ Draait een leiding in de muur mee, of zie je roest, groene uitslag of een beschadigde draad? Stop dan en bel een installateur. Een gebroken leiding in de muur is een groter probleem dan een lekkende kraan.

Gereedschap en hulpmiddelen

• Een waterpomptangenset en een pijptang voor koppelingen en fittingen.
• Een steek-ringsleutelset voor moeren die je niet wilt beschadigen.
• Een pijpsnijder voor koperen buis om koperen buis haaks en braamvrij af te korten.
• waterdichte reparatietape als tijdelijke noodoplossing bij een klein lek, tot de installateur er is.
• Een oplaadbare ledwerklamp om goed te zien wat je doet.
• werkhandschoenen met nitrilcoating en een veiligheidsbril voor bescherming.

Onderhoud: zo blijven afsluiters werken

• Draai alle afsluiters twee keer per jaar helemaal dicht en weer open. Zo voorkom je dat ze vastzitten op het moment dat je ze nodig hebt.
• Controleer of er geen druppels of kalkaanslag rond de spindel of de koppeling zitten.
• Sluit voor de winter de buitenkraan af met de binnenafsluiter en laat de buitenkraan leeglopen, zodat hij niet bevriest.
• Leer alle huisgenoten waar de hoofdkraan zit.

Veilig werken

Draag werkhandschoenen met nitrilcoating bij het werken aan oude leidingen en fittingen: scherpe bramen en roest zijn snel een snijwond. Gebruik een veiligheidsbril als je boven je hoofd werkt of als er druk op de leiding kan staan. Werk nooit aan een leiding die nog onder druk staat. Zit er elektra in de buurt, zoals een stopcontact onder de wastafel of een close-in boiler, schakel dan eerst de stroom uit en laat werk aan elektra over aan een erkend installateur.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een kogelkraan en een stopkraan?

Een kogelkraan sluit met een kwartslag en heeft binnenin een kogel. Een ouderwetse stopkraan sluit met een spindel en meerdere slagen. Een kogelkraan is sneller te bedienen en blijft meestal langer goed werken.

Hoe vaak moet ik mijn afsluiters bedienen?

Draai ze minimaal twee keer per jaar helemaal dicht en open. Zo blijven ze soepel en weet je zeker dat ze werken als het nodig is.

Mijn hoofdkraan sluit niet meer goed af. Wat nu?

Probeer niets te forceren. Neem contact op met een erkend installateur. Soms is ook het waterbedrijf nodig, omdat de afsluiter vóór de meter van hen is.

Kan ik een hoekstopkraan zelf vervangen?

Vaak wel, als de hoofdkraan goed sluit en de muuraansluiting in goede staat is. Twijfel je, of draait de leiding in de muur mee, bel dan een installateur.

Waar vindt u alles voor deze klus?

Bij Saniso, de online winkel voor doe-het-zelvers en vakmensen, vindt u gereedschap, materialen en persoonlijke beschermingsmiddelen voor uw klus.

• Bekijk ons assortiment bouwgereedschap en onze werkkleding en PBM.
• Maak een klantaccount aan en bestel eenvoudig.
• Werkt u aan een groter project of wilt u de klus uit handen geven? Vraag een projectofferte aan.
• Plan een showroombezoek, minimaal 24 uur vooraf.
• Twijfelt u welk materiaal bij uw klus past? Neem contact met ons op.

Twijfelt u over de aanpak? Schakel dan gerust een vakman in.

Lees ook: Hoe sluit je een nieuwe douchekraan aan?

Saniso – Bouw je huis met Saniso.

Lees ook: Tuinirrigatie aanleggen: zo doe je dat en Badkamerconfigurator: zo ontwerp je je badkamer