Uw huis winterklaar maken: praktische herfstklussen

De bladeren vallen, de dagen worden korter en de eerste nachtvorst komt eraan. Dit is het moment om uw huis winterklaar te maken. Met een paar praktische herfstklussen houdt u de warmte binnen, voorkomt u vorstschade aan leidingen en kranen en begint u met een gerust gevoel aan het stookseizoen.

In deze gids leest u hoe u tocht aanpakt, uw buitenkraan en waterleidingen beschermt, dakgoten en kozijnen controleert, de verwarming klaarmaakt en uw tuin en terras voorbereidt. Onderaan vindt u een handige checklist en een overzicht van het gereedschap en de materialen die u nodig heeft.

Waarom maakt u uw huis in de herfst winterklaar?

In de herfst is het meestal nog droog en mild genoeg om buiten te klussen. Veel kitten hebben bijvoorbeeld een minimale verwerkingstemperatuur, en een dakgoot vol rottende bladeren kunt u beter legen voordat de winterbuien beginnen. Wie wacht tot het vriest, loopt de kans dat een buitenkraan of leiding in een koude schuur al is gesprongen.

Bovendien voorkomt goed onderhoud grotere schade later, zoals lekkages, houtrot en vocht in huis. Een huis zonder tocht voelt ook gewoon prettiger en u verspilt minder energie.

Hoe maakt u uw huis tochtvrij?

Tocht komt vaak van plekken waar u niet direct aan denkt: langs ramen en deuren, door de brievenbus, langs het kruipluik of onder de voordeur door. Welke oplossing past, hangt af van het soort kier.

• Kieren bij delen die open kunnen (ramen, deuren, kruipluik): gebruik zelfklevend tochtband of een tochtstrip van kunststof of aluminium met een flexibele rand of borstel. Tochtband knipt u op maat en plakt u in de sponning. Een tochtstrip zaagt u op maat en zet u vast met spijkertjes of schroeven.
• De kier onder de buitendeur: hiervoor is een tochtborstel of dorpelstrip bedoeld.
• Vaste naden tussen kozijn en muur of vloer: vul die met compressieband of kit. Bij houten kozijnen dicht u deze naden alleen aan de binnenkant. Bij kunststof en aluminium kozijnen kan het binnen en buiten.

Maak het kozijn eerst goed schoon en vetvrij, vooral als u zelfklevend tochtband gebruikt. Anders laat het snel weer los.

💡 Tip: maak uw huis nooit potdicht. Laat ventilatieroosters open en maak ze schoon voor het stookseizoen. Laat ook een kier van ongeveer 2 cm onder binnendeuren zitten, zodat de lucht in huis kan blijven circuleren. Zo voorkomt u vocht en schimmel.

Welke kit gebruikt u binnen en buiten?

Voor naden buiten heeft u een kit nodig die tegen regen en vorst kan. Speedline Top Acryl is een acrylaatkit die volgens de fabrikant direct regenbestendig en overschilderbaar is, en onder meer bedoeld is voor aansluitvoegen rond raam- en deurkozijnen. Voor binnen is de sneldrogende acrylkit van STALCO PERFECT een optie: die is bedoeld voor onder andere raam- en deurkozijnen en vensterbanken binnenshuis, en kunt u na uitharding schuren en schilderen.

Siliconenkit is ook elastisch en waterbestendig, maar u kunt hem niet overschilderen. Wilt u de naad later meeschilderen met het kozijn, kies dan een overschilderbare acrylaatkit.

U brengt de kit aan met een kitpistool, zoals dit kitpistool van STALCO voor standaard kitpatronen. Grotere holtes rond een kozijn vult u bij de montage met PU-schuim, bijvoorbeeld het universele PU-schuim PUP 23 van STALCO, dat u met een purschuimpistool verwerkt. Houd er rekening mee dat kit en PU-schuim zich vasthechten aan de ondergrond en daardoor later lastig te recyclen zijn. Compressieband is voor vaste naden een goed alternatief.

💡 Tip: kijk altijd naar de verwerkingstemperatuur op de verpakking. Beide acrylkitten hierboven verwerkt u volgens de fabrikant vanaf +5 °C, op een schone, droge en stofvrije ondergrond. Plan het kitwerk buiten dus op een droge, niet te koude herfstdag.

Hoe beschermt u de buitenkraan en waterleidingen tegen vorst?

Water zet uit als het bevriest. Staat er nog water in de leiding naar uw buitenkraan, dan kan die bij vorst knappen, met lekkage en waterschade als gevolg. Sluit uw buitenkraan daarom af vóór de eerste nachtvorst. Dat doet u zo:

• Zoek de stopkraan (afsluitkraan) van de buitenkraan. Die zit vaak in de kelder, de kruipruimte, de schuur of onder het aanrecht.
• Draai de stopkraan helemaal dicht.
• Draai het aftapkraantje open dat direct na de stopkraan zit, en zet de buitenkraan open. Het water loopt nu uit de leiding.
• Komt er niets meer uit, draai het aftapkraantje dan weer dicht.

Over de buitenkraan zelf verschillen de adviezen: het ene waterbedrijf raadt aan hem open te laten staan, het andere om hem weer te sluiten. Volg het advies van uw eigen waterbedrijf. Doe hetzelfde met kranen en leidingen in een schuur, garage of andere ruimte die niet vorstvrij is. Laat ook de tuinslang leeglopen en berg hem op.

Hoe isoleert u leidingen en de watermeter?

Leidingen in onverwarmde ruimtes, zoals een kelder, garage of kruipruimte, kunnen ook bevriezen. Geef ze een isolerend jasje, bijvoorbeeld met buisisolatie van PE-schuim. Staat uw watermeter met de hoofdkraan in een koude ruimte, pak die dan in met isolatiemateriaal, zoals een oude deken of noppenfolie, en dicht de kieren van die ruimte. Maak een ventilatierooster nooit helemaal dicht.

💡 Tip: is een leiding toch bevroren? Draai de hoofdkraan dicht en ontdooi de leiding voorzichtig met een föhn of een warme doek. Is er een leiding of de watermeter gescheurd, neem dan contact op met een installateur of uw waterbedrijf.

Hoe controleert u dakgoten en het dak?

Als de bomen hun blad verliezen, raken dakgoten en regenpijpen snel verstopt. Het water loopt dan over de rand, langs de gevel of blijft op een plat dak staan. Dat kan lekkage veroorzaken.

• Leeg de dakgoten minstens één keer per jaar. Woont u in een bosrijke omgeving, dan is twee keer per jaar verstandig. Maak zinken goten altijd vóór de winter schoon, voordat bladeren gaan rotten en er zuren ontstaan.
• Controleer de bladvangers in de regenpijp. Ze houden vuil tegen, maar raken zelf ook snel verstopt.
• Veeg een plat dak schoon, zodat bladeren en vuil de afvoer niet blokkeren.
• Kijk of er dakpannen los liggen of beschadigd zijn.
• Controleer de gootbeugels. Roestige beugels maakt u schoon met een staalborstel en behandelt u daarna met metaalverf. Lekt een soldeernaad van een zinken goot, laat die dan opnieuw solderen door een loodgieter.

Hoe werkt u veilig op een ladder?

Gebruik een stevige ladder die geschikt is voor de hoogte, zoals deze industriële ladder van STALCO, gemaakt volgens de norm EN 131. Zet de ladder op een vlakke, stevige ondergrond onder een hoek van ongeveer 75 graden. Stapt u over op een plat dak, dan moet de ladder minstens 1 meter boven het uitstappunt uitsteken. Draag bij koud en nat werk handschoenen, bijvoorbeeld de gevoerde YETI-handschoenen van STALCO, die beschermen tegen kou en vocht. Meer tips leest u in onze gids over veilig werken op de bouwplaats.

Is uw dak hoog, steil of moeilijk bereikbaar? Laat de goten dan schoonmaken door een vakman.

Waar let u op bij kozijnen, kitnaden en gevel?

Ga de winter in met kozijnen die goed in de verf zitten. Maak ze schoon, ook de sponningen van de ramen, want daar hoopt het vuil zich op. Kijk daarna of u barsten, scheuren, blazen of kale plekken ziet. Herstel die, zodat het houtwerk niet verder wordt aangetast. Lukt goed schilderen niet meer voor de winter, dan kunt u de kale plekken met een laag grondverf de winter door helpen en in het voorjaar alles goed (laten) schilderen.

Controleer ook de kitnaden rond kozijnen en vensterbanken. Is de kit gescheurd of laat hij los, verwijder hem dan, maak de naad schoon en droog en breng nieuwe kit aan.

Kijk tot slot naar het metsel- en voegwerk. Via gaten en scheuren kunnen water en ongedierte naar binnen komen. Scheuren in de gevel kunnen ook op een constructief probleem wijzen: laat ze dan beoordelen door een specialist. Maak ook de ventilatieroosters in de gevel en de open stootvoegen schoon, want die zorgen voor ventilatie van de kruipruimte en de spouwmuur.

💡 Tip: wilt u een poreuze buitenmuur extra beschermen tegen vocht en groene aanslag? Fila Hydrorep Eco is een waterafstotend middel dat geen film vormt en het materiaal laat ademen. Test het eerst op een kleine, onopvallende plek en breng het niet aan als er regen wordt verwacht.

Hoe pakt u isolatie slim aan?

Isoleren is de basis van een warm en energiezuinig huis. Begin met uitzoeken wat er al geïsoleerd is. Het bouwjaar geeft een eerste indruk: huizen van vóór 1975 zijn bij de bouw niet of nauwelijks geïsoleerd, en vanaf 2000 is de isolatie meestal redelijk tot goed. Zijn er later verbeteringen gedaan, dan ligt het anders.

• Meet de dikte van de isolatie in het dak, de buitenmuren en de vloer boven de kruipruimte, en kijk welk glas er in de ramen zit.
• Begin met de delen die nog niet geïsoleerd zijn en waar u in de winter stookt. Daar verliest u de meeste warmte.
• Kies meteen voor een goede isolatiewaarde, dan hoeft u later niet opnieuw aan de slag.
• Combineer isoleren met momenten waarop u toch al verbouwt, zoals een nieuwe vloer of een zolderverbouwing.

Isoleren en ventileren horen bij elkaar. Goede isolatie zonder ventilatie vergroot de kans op vochtige lucht, schimmel en houtrot. Twijfelt u over de aanpak, vraag dan advies aan een energieadviseur of een energieloket.

Hoe maakt u de verwarming klaar voor het stookseizoen?

Loop uw verwarmingsinstallatie na voordat het echt koud wordt. Een aantal dingen kunt u zelf doen:

• Radiatoren ontluchten: doe dit als u borrelende geluiden hoort of als een radiator bovenin koud blijft. Zet de verwarming laag en laat de installatie afkoelen. Houd een doek onder het ontluchtingsventiel, draai het voorzichtig open met een ontluchtingssleutel en draai het weer dicht zodra er water uitkomt. Herhaal dit bij de andere radiatoren.
• Waterdruk controleren: na het ontluchten kan de druk van de cv-installatie dalen. Bij veel installaties hoort die tussen 1,5 en 2 bar te staan, maar volg altijd de handleiding van uw ketel. Vul zo nodig bij volgens die handleiding.
• Thermostaat en melders: controleer de thermostaat en test meteen de rookmelders en koolmonoxidemelders in huis.

Aan de cv-ketel zelf, een geiser, gashaard of gaskachel en de rookgasafvoer werkt u niet zelf. Voor installatie, onderhoud en reparatie schakelt u een bedrijf in met een CO-vrijcertificaat. Die bedrijven staan in het openbare Register gasverbrandingsinstallaties en u herkent ze aan het logo CO-vrij. Laat uw gasverbrandingsinstallatie minstens één keer per twee jaar controleren en hang een koolmonoxidemelder op. Heeft u een warmtepomp? Die vraagt weinig onderhoud, maar moet ook periodiek worden nagekeken.

💡 Tip: daalt de waterdruk steeds opnieuw of blijft een radiator koud na het ontluchten? Dan kan er iets anders aan de hand zijn, zoals een lekkage. Laat de installatie dan nakijken door een gecertificeerde installateur.

Hoe maakt u tuin, terras en buitentegels winterklaar?

Ook buiten zijn er een paar klussen die de winter makkelijker maken:

• Hark de bladeren van het gazon, de oprit en uit de vijver, bijvoorbeeld met een bladhark van STALCO GARDEN. In de borders mag het blad blijven liggen: het isoleert en is goed voor de biodiversiteit.
• Haal potten en bakken die niet vorstbestendig zijn naar binnen.
• Controleer de schutting, vooral bij de palen, op houtrot, en snoei dode takken. Zo beperkt u schade door herfststormen.
• Kijk of de bestrating ergens verzakt. Dat kan wijzen op een lekkage in de riolering of waterleiding.

Hoe weet u of buitentegels vorstbestendig zijn?

Water dat in een poreuze tegel trekt, zet bij vorst uit. Daardoor kunnen tegels scheuren of afbrokkelen. Kijk bij het kiezen van buitentegels daarom altijd in de productspecificaties of de tegel als vorstbestendig is aangemerkt. Bij keramische tegels zegt de wateropname veel: tegels in groep BIa volgens EN 14411 nemen hooguit 0,5 procent water op. De vorstbestendigheid zelf wordt getest volgens EN ISO 10545-12. Twijfelt u, vraag het dan na bij de leverancier.

Welk gereedschap en materiaal heeft u nodig?

Met deze spullen bent u voorbereid op de meeste herfstklussen uit deze gids:

• Tocht dichten: tochtband, tochtstrips, een tochtborstel, compressieband, ontvetter, een afbreekmes, een zaag en spijkertjes of schroeven.
• Kitten: een kitpistool, overschilderbare acrylaatkit voor buiten en voor binnen, een kitmes en een doek.
• Grotere holtes: PU-schuim en een purschuimpistool.
• Leidingen en kranen: buisisolatie, isolatiemateriaal voor de watermeter en een emmer.
• Verwarming: een ontluchtingssleutel, een doek en eventueel een vulslang.
• Dak en goten: een stevige ladder (EN 131), werkhandschoenen, een staalborstel en metaalverf.
• Kozijnen en gevel: schoonmaakmiddel, grondverf, een kwast en eventueel een waterafstotend middel voor de gevel.
• Tuin: een bladhark, een bezem en een kruiwagen.

Checklist: is uw huis klaar voor de winter?

• Kieren bij ramen, deuren, brievenbus en kruipluik gedicht, ventilatieroosters open en schoon.
• Kitnaden rond kozijnen en vensterbanken gecontroleerd en waar nodig vernieuwd.
• Buitenkraan afgesloten en afgetapt vóór de eerste nachtvorst, tuinslang leeg en opgeborgen.
• Leidingen in onverwarmde ruimtes geïsoleerd, watermeter en hoofdkraan beschermd.
• Dakgoten, bladvangers en regenpijpen leeg, plat dak schoon, dakpannen gecontroleerd.
• Kozijnen schoongemaakt en schilderwerk gecontroleerd.
• Gevel, voegwerk, ventilatieroosters en open stootvoegen nagelopen.
• Radiatoren ontlucht, waterdruk gecontroleerd, rook- en koolmonoxidemelders getest.
• Onderhoud of controle van de cv-ketel ingepland bij een CO-vrij gecertificeerd bedrijf.
• Bladeren van gazon, oprit en terras geharkt, niet vorstbestendige potten binnen.
• Schutting en bestrating gecontroleerd.

Veelgestelde vragen over uw huis winterklaar maken

Wanneer sluit ik mijn buitenkraan af?

Het liefst vóór de eerste nachtvorst. Draai de stopkraan dicht, open het aftapkraantje en de buitenkraan en laat de leiding leeglopen. Draai daarna het aftapkraantje weer dicht.

Hoe vaak moet ik mijn dakgoot schoonmaken?

Minstens één keer per jaar, en twee keer als u in een bosrijke omgeving woont. Maak zinken goten altijd vóór de winter schoon, voordat bladeren gaan rotten.

Mag ik mijn cv-ketel zelf onderhouden?

Radiatoren ontluchten en de installatie bijvullen kunt u zelf. Installatie, onderhoud en reparatie van de cv-ketel laat u uitvoeren door een bedrijf met een CO-vrijcertificaat. Laat de installatie minstens één keer per twee jaar controleren.

Hoe vaak moet ik mijn radiatoren ontluchten?

Ontlucht als u borrelende geluiden hoort of als een radiator bovenin koud blijft, en in elk geval na het bijvullen. Bij een wat oudere cv-installatie is een paar keer per jaar ontluchten verstandig. Controleer daarna altijd de waterdruk.

Kan ik bij koud weer nog kitten?

Dat hangt af van de kit. Kijk naar de verwerkingstemperatuur op de verpakking. De acrylaatkitten uit deze gids verwerkt u volgens de fabrikant vanaf +5 °C. Werk op een schone, droge ondergrond en kies voor buiten een kit die daarvoor geschikt is.

Hoe weet ik of buitentegels vorstbestendig zijn?

Kijk in de productspecificaties of de tegel als vorstbestendig is aangemerkt. Bij keramische tegels wijst een lage wateropname, zoals groep BIa met hooguit 0,5 procent, op geschiktheid voor buiten.

Moet ik ventilatieroosters dichtmaken tegen tocht?

Nee. Dicht wel de kieren en naden, maar laat ventilatieroosters open en maak ze schoon. Uw huis heeft verse lucht nodig om vocht en schimmel te voorkomen.

Winterklaar aan de slag met Saniso

Bij Saniso, de online bouwmarkt voor bouwen en verbouwen, vindt u materialen en gereedschap voor uw herfstklussen.

• Bekijk onze lijmen en kitten voor binnen en buiten.
• Vind het juiste gereedschap, ladders en handschoenen.
• Maak uw buitenruimte klaar met onze tuinartikelen en buitentegels.
• Maak een klantaccount aan en bestel eenvoudig.
• Werkt u aan een groter project? Vraag een projectofferte aan.
• Plan een showroombezoek in Zwaag, minimaal 24 uur vooraf.
• Twijfelt u welk materiaal bij uw klus past? Neem contact met ons op.

Saniso – Bouw je huis met Saniso.