Hout kloven met een kloofbijl: zo doe je het veilig

Kort antwoord: kloof hout op een stevig kapblok van ongeveer kniehoogte, met een kloofbijl met een brede, wigvormige kop. Zet het blok rechtop, mik op een bestaande scheur of net voor het midden, en laat het gewicht van de bijl het werk doen. Houd je benen gespreid, sla nooit naar je lichaam toe en houd kinderen en huisdieren ruim uit de buurt. Draag een veiligheidsbril, werkhandschoenen en stevige veiligheidsschoenen.

Lees dit artikel ook in het Engels: Splitting wood with a splitting axe: how to do it safely.

Waarom hout kloven in het najaar

In oktober en november begint het stookseizoen. Veel mensen hebben hout liggen van snoeiwerk, een gekapte boom of een geleverde partij stammen. Dikke stammen drogen slecht en branden onrustig. Daarom zaag je ze eerst op lengte en kloof je ze in stukken. Gekloofd hout droogt veel sneller, omdat er meer oppervlak aan de lucht blootstaat. Hout dat je nu kloot, is vaak het stookhout voor volgend jaar. Hoe je de rest van je tuin klaarmaakt voor de winter, lees je in onze blog over het winterklaar maken van je tuin.

Kloofbijl of gewone bijl?

Een gewone bijl heeft een smalle, scherpe kop. Die is gemaakt om dwars op de vezel te hakken, bijvoorbeeld om takken te verwijderen of een stam in te kepen. Een kloofbijl heeft een bredere kop die als een wig werkt: hij drukt de vezels uit elkaar. Daardoor blijft hij minder snel vastzitten in het hout.

Voor de meeste klussen kies je een kloofbijl van 1710 g. Voor aanmaakhout volstaat een kloofbijl van 1240 g; voor dikke stammen pak je een kloofbijl van 2300 g. Voor takken en inkepen is een bijl van 1250 g of een zwaardere bijl van 2 kg met essenhouten steel en geborgde kop geschikt. Wil je weten waar je goed gereedschap aan herkent, lees dan onze blog over het herkennen van kwaliteitsgereedschap.

Eerst op lengte zagen

Zaag stammen eerst op een vaste lengte die in je kachel of haard past, meestal 25 tot 33 centimeter. Zaag de uiteinden zo recht mogelijk, want een schuin stuk valt om op het kapblok. Met een zaagbeugel van 760 mm kom je bij dunne en middeldikke stammen een heel eind. Gebruik een zaagblad voor nat hout voor vers hout en een zaagblad voor droog hout voor hout dat al langer ligt. Heb je veel hout of dikke stammen, dan werkt een accukettingzaag sneller. Werk met een kettingzaag alleen als je weet hoe dat veilig moet, met de juiste beschermende kleding.

Zo kloof je stap voor stap

1. Kies een vaste werkplek. Een vlakke, droge ondergrond zonder takken, stenen of glad blad. Zorg voor minstens een paar meter vrije ruimte rondom en boven je.
2. Zet een kapblok neer. Een dik, recht gezaagd stuk stam van ongeveer kniehoogte. Daardoor slaat de bijl bij een misser in het blok in plaats van in de grond of in je been.
3. Zet het stuk hout rechtop. Plaats het aan de achterkant van het kapblok. Mis je, dan raakt de bijl het blok en niet je schenen.
4. Zoek de zwakke plek. Mik op een bestaande droogscheur, of net voor het midden. Vermijd knoesten; daar loopt de vezel dwars.
5. Sta goed. Voeten op schouderbreedte, iets gespreid, met het kapblok recht voor je. Je staat zo ver af dat de bijl met gestrekte armen het midden van het hout raakt.
6. Sla gecontroleerd. Til de bijl recht boven je hoofd, laat je bovenste hand tijdens de slag naar beneden glijden en laat het gewicht het werk doen. Kracht zetten is minder belangrijk dan precies raken.
7. Kloof grote stukken in parten. Werk van buiten naar binnen: eerst kleine stukken van de rand af, daarna het midden.

Knoestig of taai hout

Wil een stuk niet splijten, sla dan niet blijvend op dezelfde plek. Draai het stuk een kwart slag en probeer een andere scheur. Zit de bijl vast, wrik er dan niet aan met de steel. Daarmee breek je de steel. Gebruik in plaats daarvan een kloofwig en sla die met een voorhamer van 3 kg in de scheur. Sla nooit met de achterkant van een gewone bijl op een wig of op metaal: de kop is daar niet voor gemaakt en er kunnen stukjes metaal afspringen. Meer over het juiste gebruik van zware hamers lees je in onze blog over hamers.

Vers of droog hout kloven?

Vers gekapt hout van loofbomen splijt vaak makkelijker dan hout dat al half is ingedroogd. Kloof het daarom bij voorkeur kort na het zagen. Stapel het gekloofde hout daarna luchtig, met de schors naar boven, op een plek met wind en zo min mogelijk regen. Afhankelijk van houtsoort en dikte heeft haardhout ongeveer zes tot twaalf maanden nodig om goed te drogen, harde houtsoorten soms langer. Stook geen nat hout: dat geeft veel rook en roet in het rookkanaal.

Bijl onderhouden

• Controleer de kop. Zit de kop vast op de steel? Een losse kop kan wegvliegen. Bij twijfel gebruik je de bijl niet.
• Controleer de steel. Scheuren, splinters of een gebroken handvat betekenen dat de bijl niet meer veilig is.
• Houd hem scherp. Een kloofbijl hoeft niet vlijmscherp te zijn, maar een botte of beschadigde snede ketst af. Verwijder bramen met een platte metaalvijl en werk de snede bij op een slijpsteen.
• Berg hem droog op, met een beschermkap over de snede, buiten bereik van kinderen.

Veilig werken

Draag bij het kloven altijd een veiligheidsbril. Splinters en schors schieten bij elke slag weg. Waarom oogbescherming zo belangrijk is, lees je in onze veiligheidstip over oogletsel voorkomen. Met werkhandschoenen met nitrilcoating heb je betere grip op de steel en voorkom je splinters in je handen. Werk je buiten in de kou, dan zijn gevoerde winterwerkhandschoenen prettiger. Welke handschoen bij welke klus past, staat in onze koopgids voor werkhandschoenen. Draag een hoge leren veiligheidslaars S3 met stalen neus: een vallend stuk hout of een misser met de bijl komt hard aan. Meer hierover lees je in onze blog over het kiezen van veiligheidsschoenen.

💡 Leg een oude autoband op het kapblok en zet het hout daarin. De stukken vallen dan niet steeds om en je hoeft minder te bukken.

⚠️ Kloof nooit als je moe bent, haast hebt of alcohol hebt gedronken. Stop ook als het donker wordt of als de ondergrond glad is door regen of vorst. Houd kinderen, huisdieren en toeschouwers op minstens een paar meter afstand.

👷 Een boom kappen, grote stammen verwerken of werken met een kettingzaag in de hoogte vraagt kennis en ervaring. Laat dat over aan een vakman, zeker als de boom bij een huis, schuur of leidingen staat. Twijfel je, vraag dan eerst advies.

Veelgestelde vragen

Welk gewicht kloofbijl heb ik nodig?

Voor de meeste mensen is een kloofbijl van circa 1,7 kg de beste keuze. Voor aanmaakhout volstaat een lichtere bijl; voor dikke of knoestige stammen kies je een zwaardere.

Kan ik hout kloven met een gewone bijl?

Voor dun hout en aanmaakhout wel. Bij dikke stammen blijft een gewone bijl snel vastzitten. Een kloofbijl met brede kop werkt dan veel beter.

Hoe hoog moet een kapblok zijn?

Ongeveer kniehoogte. Zo raakt de bijl bij een misser het blok en niet de grond of je benen.

Hoe lang moet haardhout drogen?

Meestal zes tot twaalf maanden, luchtig gestapeld en afgedekt aan de bovenkant. Harde houtsoorten hebben soms langer nodig.

Waar vindt u alles voor deze klus?

Bij Saniso, de online winkel voor doe-het-zelvers en vakmensen, vindt u gereedschap, materialen en persoonlijke beschermingsmiddelen voor uw klus.

• Bekijk ons assortiment bouwgereedschap en onze werkkleding en PBM.
• Maak een klantaccount aan en bestel eenvoudig.
• Werkt u aan een groter project of wilt u de klus uit handen geven? Vraag een projectofferte aan.
• Plan een showroombezoek, minimaal 24 uur vooraf.
• Twijfelt u welk materiaal bij uw klus past? Neem contact met ons op.

Twijfelt u over de aanpak? Schakel dan gerust een vakman in.

Saniso – Bouw je huis met Saniso.