Handarmvibratie (HAV): trillingen beperken

Kort antwoord: handarmvibratie (HAV) ontstaat als je lang met trillend gereedschap werkt, zoals een breekhamer, boorhamer of haakse slijper. Je beperkt trillingen vooral bij de bron: kies de juiste en goed onderhouden machine, gebruik scherp inzetgereedschap, laat de machine het werk doen en beperk de tijd per dag. Handschoenen houden je handen warm, maar zijn geen betrouwbare oplossing tegen trillingen.

Lees dit artikel ook in het Engels: Hand-arm vibration: reducing vibration.

Wat is handarmvibratie?

Bij handarmvibratie gaan de trillingen van een machine via je handen naar je armen. Dat gebeurt bij elk trillend gereedschap, maar vooral bij slopen, beitelen, boren in beton en slijpen. Eén keer kort werken is geen probleem. Het risico zit in jarenlang, dagelijks werken met trillende machines.

Klachten bouwen langzaam op en zijn vaak blijvend:

• vingers die wit worden, vooral bij kou;
• tintelingen en een doof gevoel in de vingers;
• minder kracht en minder gevoel in de handen;
• pijn in polsen, ellebogen en schouders.

⚠️ Heb je last van witte vingers of tintelingen na het werk? Meld het bij je leidinggevende en de bedrijfsarts. Hoe eerder je het aanpakt, hoe beter.

Grenzen op hoofdlijnen

Werkgevers moeten de blootstelling aan trillingen beoordelen en beperken. Op hoofdlijnen geldt een actiewaarde van 2,5 m/s² en een grenswaarde van 5 m/s², gemiddeld over een werkdag van acht uur. Hoe hoog de trilling van een machine is, staat in de handleiding. De werkelijke trilling hangt ook af van het werk, de staat van de machine en je houding.

Trillingen beperken: van bron naar persoon

De beste maatregelen pak je aan in deze volgorde.

De juiste machine voor het werk

Een te lichte machine moet je hard aandrukken en duurt langer. Dat geeft meer belasting. Voor licht boorwerk is een boorhamer SDS-plus RH26 of accu-boorhamer RHS20 handig. Voor zwaarder boorwerk in beton past een boorhamer SDS-plus RH36VS of een boorhamer SDS-max RH40. Voor sloopwerk kies je een echte breekhamer, zoals de breekhamer SDS-max DH10J of de zware breekhamer DHH48J. Een klopboormachine IDS20 gebruik je voor licht boorwerk, niet voor beton. Meer over Stalco-machines lees je in onze merkblog over Stalco en over kwaliteit in onze blog over het herkennen van kwaliteitsgereedschap.

Een bot inzetgereedschap trilt meer en vraagt meer kracht. Vervang daarom op tijd je puntbeitel SDS-max en je SDS-plus betonboor.

Werken met een haakse slijper

Ook een haakse slijper AG125 of haakse slijper AG230 trilt. Een onbalans door een versleten of beschadigde schijf geeft extra trilling. Gebruik altijd de zijhandgreep, houd de machine met twee handen vast en vervang schijven die scheef lopen. Meer over de risico's lees je in onze blog over werken met de slijptol.

Goede werkwijze

• Laat de machine het werk doen. Hard duwen geeft meer trilling naar je handen.
• Houd de machine vast met een stevige, maar ontspannen grip.
• Wissel trillend werk af met ander werk en neem pauzes.
• Houd je handen warm en droog. Kou maakt de klachten erger. Lees ook onze veiligheidstip over veilig werken in de kou.
• Laat machines regelmatig nakijken en meld trillingen die opvallend toenemen.

PBM bij trillend gereedschap

Trillend werk gaat vaak samen met stof en lawaai. Draag werkhandschoenen met nitrilcoating voor grip en warme handen, oorkappen tegen het lawaai van breekhamers en veiligheidsbril tegen rondvliegende stukjes. Bij boren en slopen in beton is een FFP2-stofmasker nodig tegen stof. Meer over gehoorbescherming lees je in onze blog over gehoorbescherming en over handschoenen in onze koopgids voor werkhandschoenen.

👷 Trillingen beperken begint bij vakmanschap: de juiste machine, scherp inzetgereedschap en een goede werkwijze. Twijfel je welke machine bij jouw werk past? Laat je adviseren door een ervaren collega of vakman.

💡 Leg per project vast welke machines je gebruikt en hoe lang. Zo zie je snel waar je de belasting kunt verlagen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste klachten van handarmvibratie?

Tintelingen, een doof gevoel en vingers die wit worden bij kou. Meld zulke klachten op tijd bij je leidinggevende en de bedrijfsarts.

Helpen anti-trillingshandschoenen?

Ze houden je handen warm, maar verminderen de trilling vaak maar beperkt. Maatregelen bij de bron werken beter.

Is een zwaardere machine beter?

Vaak wel voor zwaar werk. Je bent sneller klaar en hoeft minder te duwen. Gebruik de machine die bij het werk past.

Hoe lang mag ik per dag met een breekhamer werken?

Dat hangt af van de trilling van de machine en het werk. Je werkgever beoordeelt dit. Wissel trillend werk af en neem pauzes.

Waar vindt u alles voor deze klus?

Bij Saniso, de online winkel voor doe-het-zelvers en vakmensen, vindt u gereedschap, materialen en persoonlijke beschermingsmiddelen voor uw klus.

• Bekijk ons assortiment bouwgereedschap en onze werkkleding en PBM.
• Maak een klantaccount aan en bestel eenvoudig.
• Werkt u aan een groter project of wilt u de klus uit handen geven? Vraag een projectofferte aan.
• Plan een showroombezoek, minimaal 24 uur vooraf.
• Twijfelt u welk materiaal bij uw klus past? Neem contact met ons op.

Twijfelt u over de aanpak? Schakel dan gerust een vakman in.

Saniso – Bouw je huis met Saniso.