Geluid op de bouwplaats: gehoorbescherming kiezen

Op een gemiddelde bouwplaats hoor je de hele dag machines: een haakse slijper, een cirkelzaag, een breekhamer, een klopboor of een betonmixer. Veel van die geluiden liggen ruim boven het niveau waarbij je gehoor schade oploopt. Het verraderlijke is dat gehoorschade langzaam ontstaat, geen pijn doet en niet herstelt. Oorsuizen na een werkdag is een waarschuwing. In deze blog lees je hoe je de juiste gehoorbescherming kiest en hoe je die zo draagt dat ze ook echt beschermt.

👷 Een goed gehoor is voor een vakman meer dan comfort. Je hoort een machine die anders klinkt, een collega die waarschuwt of een achteruitrijdende wagen. Vakmanschap betekent ook: je eigen gereedschap beschermen, en je gehoor is daar een van.

Hoeveel lawaai is te veel?

In Nederland gelden voor geluid op het werk drie grenzen uit het Arbobesluit, gemeten als gemiddelde over een werkdag van acht uur:

• 80 dB(A), de onderste actiewaarde: de werkgever moet gehoorbescherming beschikbaar stellen en voorlichting geven.
• 85 dB(A), de bovenste actiewaarde: gehoorbescherming dragen is verplicht en de werkgever neemt maatregelen om het geluid te beperken.
• 87 dB(A), de grenswaarde: dit niveau mag het geluid bij je oor niet overschrijden, ook niet mét gehoorbescherming.

Een vuistregel op de bouwplaats: moet je op een armlengte afstand je stem verheffen om een collega te verstaan, dan zit je waarschijnlijk boven de 80 dB(A). Bij slijpen, zagen, breken en het werken met een klopboormachine of een haakse slijper van 125 mm kom je daar al snel ver boven.

⚠️ Decibellen tellen niet gewoon op. Drie dB erbij betekent ongeveer een verdubbeling van de geluidsenergie. Daarom mag je bij een hoger niveau veel korter onbeschermd werken.

Eerst de bron, dan de PBM

Volgens de arbeidshygiënische strategie pak je lawaai eerst bij de bron aan. Kies stillere machines en werkmethoden, houd gereedschap goed onderhouden, scherm lawaaiige werkplekken af en plan luidruchtig werk zo dat er zo min mogelijk mensen in de buurt zijn. Gehoorbescherming is de laatste stap, maar op de meeste bouwplaatsen wel een onmisbare. Algemene regels voor veilig werken lees je in onze blog over veilig werken op de bouwplaats.

Oorkappen of oordopjes?

Beide beschermen goed, als je ze goed kiest en goed draagt.

Oorkappen

• Snel op en af, handig als je afwisselend lawaaiig en stil werk doet.
• Makkelijk te controleren: iedereen ziet of je ze draagt.
• Voorbeelden: oorkappen (SNR 29 dB), oorkappen Nobo (SNR 27,6 dB), oorkappen Veron (SNR 27,5 dB) en de opvouwbare opvouwbare oorkappen Nellore (SNR 32,1 dB) die je makkelijk in je jaszak meeneemt.
• Voor zwaar lawaai zijn er oorkappen Thor, met een geluidsreductie tot 35 dB.
• Draag je een helm, kies dan oorkappen Thor D voor op de helm: die bevestig je direct op de veiligheidshelm, zodat helm en gehoorbescherming goed samengaan.

Oordopjes

• Licht, koel en goed te combineren met een bril, masker of helm.
• oordopjes van zelfaanpassend polyurethaanschuim hebben een SNR van 34 dB.
• Ze beschermen alleen goed als je ze correct inbrengt: rol het dopje dun, trek met je andere hand je oorschelp iets omhoog en naar achteren, breng het dopje in en houd het even vast tot het schuim is uitgezet.
• Gebruik wegwerpdopjes met schone handen en niet opnieuw als ze vuil zijn.

De SNR-waarde lezen

De SNR (Single Number Rating) geeft in één getal aan hoeveel decibel een gehoorbeschermer gemiddeld dempt. Een paar aandachtspunten:

• Niet te weinig: het geluid bij je oor moet onder de 80 dB(A) uitkomen.
• Niet te veel: te sterke demping maakt je geïsoleerd. Je hoort waarschuwingen en collega's slecht en bent eerder geneigd de bescherming af te zetten. Streef naar een niveau tussen ongeveer 70 en 80 dB(A) bij je oor.
• Praktijk is minder dan het lab: de SNR is gemeten onder ideale omstandigheden. Slecht inbrengen, haar onder de kappen of de poten van een bril verminderen de demping in de praktijk.
• Heel lawaaiig werk: bij extreem geluid kan dubbele bescherming nodig zijn, dus oordopjes én oorkappen. Laat dat bepalen in overleg met je werkgever of veiligheidskundige.

Goed en consequent dragen

De beste gehoorbescherming is degene die je de hele tijd draagt. Een paar minuten zonder bescherming in hard lawaai kan al een groot deel van je dagdosis zijn.

• Zet de bescherming op vóórdat de machine aangaat, en houd haar op zolang er lawaai is, ook als een collega naast je slijpt.
• Controleer of de kussens van oorkappen heel en soepel zijn en goed afsluiten. Vervang versleten kussens of kappen.
• Combineer je met een veiligheidsbril, kies dan een bril met dunne, platte poten zodat de kappen goed blijven afsluiten.
• Bij slijpwerk draag je naast gehoorbescherming ook een gelaatsscherm Horizon of een bril, werkhandschoenen met nitrilcoating en zo nodig een FFP2-stofmasker. Meer over stof bij slijpen en zagen lees je in onze blog over stof en kwarts op de bouwplaats.
• Bewaar oorkappen schoon en droog, niet in een stoffige gereedschapskist.

Combineren met andere PBM

Gehoorbescherming moet samengaan met de rest van je uitrusting. Op de helm gemonteerde kappen voorkomen dat een hoofdband de helm uit positie drukt. Meer over het kiezen van een helm lees je in onze blog over veiligheidshelmen voor de vakman. Een algemene uitleg over gehoorbescherming bij slijpen, zagen en breken vind je in onze blog over gehoorbescherming.

Signalen van gehoorschade

• Oorsuizen of piepen na het werk.
• Gesprekken moeilijker volgen, vooral in rumoerige ruimtes.
• De tv of radio harder zetten dan anderen prettig vinden.

Heb je een van deze signalen, laat je gehoor dan testen via de bedrijfsarts of je huisarts. Op tijd ingrijpen voorkomt dat de schade groter wordt.

Lees ook: Veiligheidsbril voor vakman en vakvrouw, Veiligheidsschoenen S1, S1P, S2, S3 uitgelegd en Veiligheidsschoenen kiezen: S1P, S3 of S5?.

Veelgestelde vragen

Zijn gewone oordopjes voor muziek of slapen ook geschikt voor de bouw?

Kies gehoorbescherming die bedoeld is voor werk en waarvan de demping bekend is, zoals oordopjes en oorkappen met een vermelde SNR-waarde.

Mag ik muziek luisteren onder mijn oorkappen?

Liever niet. Muziek voegt geluid toe en je hoort waarschuwingen slechter. Volg de afspraken op je werkplek.

Hoe vaak vervang ik oorkappen?

Kijk regelmatig naar de kussens en de beugel. Zijn kussens hard, gescheurd of sluiten ze niet meer goed af, vervang ze dan. Volg de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.

Waar vindt u alles voor deze klus?

Bij Saniso, de online winkel voor doe-het-zelvers en vakmensen, vindt u gereedschap, materialen en persoonlijke beschermingsmiddelen voor uw klus.

• Bekijk ons assortiment bouwgereedschap en onze werkkleding en PBM.
• Maak een klantaccount aan en bestel eenvoudig.
• Werkt u aan een groter project of wilt u de klus uit handen geven? Vraag een projectofferte aan.
• Plan een showroombezoek, minimaal 24 uur vooraf.
• Twijfelt u welk materiaal bij uw klus past? Neem contact met ons op.

Twijfelt u over de aanpak? Schakel dan gerust een vakman in.

Saniso – Bouw je huis met Saniso.